Khi lãi suất tiết kiệm vẫn neo ở mức cao, không ít nhà đầu tư đặt lên bàn cân tiền gửi ngân hàng và quỹ trái phiếu để lựa chọn nơi phân bổ dòng tiền. Nếu chỉ nhìn vào lợi nhuận hiện tại, quỹ trái phiếu có thể chưa cho thấy ngay lợi thế so với mặt bằng lãi suất mới. Tuy nhiên, đây cũng chính là điểm dễ bị bỏ qua: lợi suất của danh mục trái phiếu thường có một “độ trễ” nhất định so với biến động của lãi suất thị trường.

Hiểu được cơ chế này sẽ giúp nhà đầu tư lý giải vì sao trong một số giai đoạn, lãi suất tăng nhưng lợi nhuận quỹ chưa cải thiện ngay; đồng thời cũng hiểu vì sao khi các tài sản trong danh mục dần được tái đầu tư ở mức lợi suất mới, triển vọng lợi nhuận của quỹ có thể thay đổi trong những tháng tiếp theo.

“Độ trễ” của quỹ trái phiếu thực chất là gì?

Giả sử mặt bằng lãi suất trên thị trường tăng từ 7% lên 9%.

Với một khoản tiền gửi mới, nhà đầu tư có thể tiếp cận mức lãi suất mới tùy theo sản phẩm và kỳ hạn của ngân hàng. Nhưng với quỹ trái phiếu, toàn bộ danh mục không thể lập tức chuyển sang mức lợi suất mới.

Lý do là quỹ vẫn đang nắm giữ những trái phiếu và tài sản thu nhập cố định được đầu tư từ trước, với mức coupon, lợi suất và thời điểm đáo hạn đã xác định.

Tuy nhiên, mặt bằng lợi suất cao hơn cũng mở ra một cơ hội khác. Khi trái phiếu cũ đáo hạn, quỹ nhận thêm dòng tiền hoặc chủ động tái cơ cấu danh mục, phần vốn này có thể được đầu tư vào những tài sản mới có mức lợi suất hấp dẫn. Theo thời gian, lợi suất của các khoản đầu tư mới sẽ dần được phản ánh vào khả năng tạo thu nhập của toàn bộ danh mục.

Nói cách khác, lãi suất thị trường có thể thay đổi nhanh, nhưng toàn bộ danh mục quỹ cần thời gian để dịch chuyển theo mặt bằng lợi suất mới.

Vì vậy, khi đánh giá quỹ trái phiếu, nhà đầu tư không nên chỉ đặt lợi nhuận hiện tại của quỹ cạnh lãi suất tiền gửi hiện hành để so sánh. Hai con số này có thể đang phản ánh hai thời điểm khác nhau: lãi suất tiền gửi mới phản ánh mặt bằng lãi suất hiện tại, trong khi lợi nhuận của quỹ vẫn chịu ảnh hưởng đáng kể từ những tài sản được đầu tư trong giai đoạn trước. Khi các khoản đầu tư cũ dần đáo hạn và được tái đầu tư ở mức lợi suất mới, khả năng tạo thu nhập của danh mục cũng sẽ từng bước thay đổi.

Bên cạnh đó, hiệu quả của quỹ còn phụ thuộc vào cấu trúc danh mục, kỳ hạn tài sản, thời điểm đáo hạn, chất lượng tài sản và chiến lược tái đầu tư của công ty quản lý quỹ.