Phiên giao dịch ngày 31.12.2025 đã khép lại một năm ngoạn mục trên thị trường chứng khoán Việt Nam. VN-Index đóng cửa tại 1,784 điểm, tăng hơn 40% trong năm 2025. Đây cũng là thời điểm các tổ chức đầu tư chuyên nghiệp tiến hành tổng kết hiệu quả danh mục, đánh giá lại chiến lược và xây dựng kế hoạch cho năm mới – một thói quen kỷ luật mà các nhà đầu tư cá nhân hoàn toàn có thể áp dụng cho chính danh mục quỹ mở của mình.

Hiệu ứng Khởi đầu mới

Các nhà khoa học hành vi tại Đại học Wharton, dẫn đầu bởi Katherine Milkman, gọi đây là "Hiệu ứng Khởi đầu mới" (The Fresh Start Effect). Nghiên cứu được công bố trên tạp chí Management Science năm 2014 chỉ ra rằng, con người có xu hướng tách cái tôi hiện tại khỏi những sai lầm hoặc trì hoãn của quá khứ vào các mốc thời gian đặc biệt như năm mới, đầu tuần, hay sinh nhật.

Đối với nhà đầu tư, có thể xem đây là đòn bẩy tâm lý giá trị. Nếu năm 2025 danh mục của bạn chưa đạt hiệu suất như ý, hoặc bạn đã vài lần vi phạm kỷ luật cắt lỗ, thì khoảnh khắc bước sang năm 2026 chính là lúc não bộ cho phép bạn xóa bỏ gánh nặng tâm lý đó. Bạn không còn là người đã mắc sai lầm của năm cũ, mà là người đang đứng trước một trang giấy trắng với cơ hội thiết kế chiến lược lại từ đầu.

Hiện tượng Trôi dạt danh mục (portfolio drift)

Tuy nhiên, với nhà đầu tư thì một khởi đầu mới về mặt tinh thần cần đi kèm với sự nhìn nhận thực tế về con số cụ thể trong danh mục đầu tư của mình. Hãy thử tự đặt câu hỏi: Bạn có còn nhớ chính xác con số mục tiêu tài chính mà bạn đã đề ra vào tháng 1 năm 2025 không? Và danh mục hiện tại của bạn có đang đi đúng hướng để chạm mục tiêu này không?

Trong quản lý tài sản, sự lệch dần giữa danh mục hiện tại và cơ cấu mục tiêu ban đầu được gọi là trôi dạt danh mục (portfolio drift). Sau 12 tháng biến động, một số tài sản có thể tăng giá mạnh, số khác suy giảm, khiến tỷ trọng thực tế thay đổi và mức độ rủi ro hiện tại có thể đã khác xa mức rủi ro bạn chấp nhận vào đầu năm. Nếu không rà soát và điều chỉnh vào cuối năm, bạn có thể đang vô tình chấp nhận rủi ro cao hơn nhiều so với kế hoạch cho năm 2026.

Viết mục tiêu: từ ý định đến cam kết

Vậy chỉ cần nghĩ về mục tiêu đã đủ chưa? Nghiên cứu của Tiến sĩ Gail Matthews tại Đại học Dominican (California) gợi ý rằng câu trả lời là “chưa đủ”. Trong nghiên cứu với 267 người tham gia thuộc nhiều ngành nghề khác nhau, những người viết mục tiêu ra giấy có xác suất đạt mục tiêu cao hơn 42% so với nhóm chỉ giữ mục tiêu trong đầu. Khi kết hợp thêm hai yếu tố:

(1) cam kết các bước hành động cụ thể và